Albisteak

Egitura heteropatriarkalaren zertzeladak

Egitura heteropatriarkala: lan formalaren eta informalaren gaineko dualtasuna

Euskal Herrian emakumeek batez beste, gizonezkoen soldataren %75a jasotzen dute. Lan esparru formalaren gaineko genero desorekak hamaika eratan gauzatzen dira. Euskal Herrian lanaldi partzialen %77,4a emakumeek betetzen dituzte eta lan jarduera prekarizatuenetan emakumeak nagusi dira, besteak beste.

Gizarte desorekak

Gizarte kohesioa, ikuspegi osoago baten beharrean

Errenta maila gizarte desorekaren funtsezko aldagaia da, baina ez bakarra. Errenta mailari lotzen zaizkion bestelako aldagai asko gizarte desorekaren erakusle dira ere, besteak beste, osasuna, kapital kulturala, parte hartze soziala edota denbora librea. Zentzu horretan, Euskal Herrian ere gizarte desorekak jatorrian hainbat osagai izan ditzake, hala nola, generoa, adina, formazio-maila edota famili-eredua. Gizarte desoreka horiek patroi geografikoak izan ohi dituzte, hiriburuetan nabarmen.

Prekaritatearen erregularizazioa

Prekaritatearen erregularizazioa

Euskal Herrian 177.500 herritarrek ez dute lanik, lan bilaketan adorea galdu dutenak barne (2018). Era berean, lanaldi osoko enplegu faltan eta bere borondatearen kontra beste 106.000 euskal herritar lanaldi partzialean ari dira lanean. Lan merkatuaren dualizazioa gauzatzen ari da eta lan baldintzetan herritarren arteko desorekak gorabidean dira. Dagoeneko lana ez da bizitza duin baten bermea, eta lan erreformek, bereziki 2012 urtean burututakoa, pobreziari loturiko enplegua erregularizatu dute. Errealitate horren begipuntuan daude emakumeak, gazteak edota etorkinak, bereziki.

Gizarte babesa eta ongizatea

Gizarte babesa eta ongizatea Euskal Herrian

Euskal Herrian gizarte babesera bideratutako gastua BPGren %24,2a izan zen 2016an, gastu maila apala erreferentziazko herrialdeekin alderatuz gero. Urte berean Europar Batasunean (EB-28) gastu hori BPGren %28,1ekoa izan zen bataz beste. Euskal Herriko gizarte babesa oso urrun kokatzen da Frantzia (%34,5), Finlandia (%31,9), Danimarka (%31,1) edota Suediako (%29,6) gastu mailatik. Horiek ezezik, Greziak, Portugalek edo Espainiar estatuak ere Euskal Herrian gizarte babesari eskainitako BPG maila gainditzen dute.

Energia mendekotasuna

Euskal Herriko energia kontsumoa parametro zaharrei estu lotuta, eta mendeko

Euskal Herriaren energia mendekotasuna handia da, izan ere, energia behar handia duen egitura produktiboa dauka eta energiaren ekoizpen urria izan du gaurdaino: Xabier Zubialdek (2014) zuzendutako ikerketa baten arabera, Euskal Herrian kontsumituriko energia primarioaren %92a inguru inportatutakoa da, eta gehienbat, erregai fosiletatik eta energia nuklearretik dator. Beraz, Euskal Herrian ekoizten den energiak ez du lurraldean gauzatzen den kontsumoaren %10a asetzeko gaitasunik ere, eta ekoiztutakoa, nagusiki energia berriztagarrietatik dator.

Kapital ekonomikoaren joan-etorria

Kapital ekonomikoaren joan-etorria Euskal Herrian

2007/18 aldian Hego Euskal Herritik 62.500 milioi € eraman zituzten inbertsiogileek atzerrira. 2007 urtean bakarrik, krisi ekonomikoaren atarian, Hego Euskal Herritik 32.000 milioi €-k alde egin zuten atzerrira, batik-bat udaberri aldera. Bien bitartean, 2007/18 epealdian 21.500 milioi € erakarri dira. Azken hamarkadan, beraz, Hego Euskal Herriak 41.000 milioi €-ko defizita jasan du bertako kapital ekonomikoari dagokionez.

Kanpo merkataritza produktuak

Euskal Herriko hartu-eman komertzialaren salgaiak

2018 urtean Euskal Herriko nazioarteko salmenten ia %60a ekipo ondasunek edo autogintzari loturiko produktuek osatu dute. Azken urtean ondasun ekipoen eta autogintzakoen inoizko salmenta bolumen handiena lortu da. Euskal Herriko nazioarteko salmenten beste laurden bat bitarteko ondasunek osatzen dute (esportazioen %23,5a). Espainiar estatua helmuga duten esportazioen artean ekipo ondasunen nagusitasuna are handiagoa da, esportazio bolumen osoaren %50,1a bereganatzeraino. Kontsumo ondasunak, aldiz, esportazio fluxu horren laurden bat dira (%25,1).

Kataluniarekiko harreman komertziala

Euskal Herria eta Kataluniaren arteko harreman komertziala hozten

Euskal Herria eta Kataluniaren arteko harreman komertzialak 4.900 milioi €-koak izan ziren, azken urteko behin-behineko datuen arabera (2016). Euskal Herria eta Kataluniaren arteko salerosketek gero eta bolumen txikiagoa dute azken hamarkadan, izan ere, krisi ekonomikoaren testuinguruan lurralde bien estrategia nazioartekotzea izan da, bai erosteko zein saltzeko.

Espainiar Estatua - Euskal Herria. Hartu-emana

Espainiako Erresumaren ekonomiarekiko menpekotasun komertziala

Euskal esportazioen %35,1ak Espainiar estatua du helmuga; Katalunia kanpo utziz gero, esportazioen %31ak. 2018 urtean euskal enpresek Espainiar estatu osoan 20.500 milioi €-ko fakturatu dituzte, behin-behineko datuen arabera. Kopuru nabarmena da baina azken bi hamarkadetako apalenetakoa ere bai: euskal ekonomiak nazioartekotzeko ahalegin handia egin du, gero eta gehiago saltzen du beste lurralde batzuetan. Era berean, Espainiako ekonomiak ez du krisi aurreko erosahalmenik.